در سه ماهی که دولت قصد کرده بود با یک طرح ابتکاری جمعیت پایتخت را انتقال داده و تبعات زلزله تهران را کاهش دهد، تنها هزار کارمند از تهران رفتند و فقط هفت هزار نفر برای رفتن اعلام آمادگی کردند در حالی که پیش بینی شده بود در این فرصت که دیروز تمام شد، 40 درصد کارمندان دستگاههای اجرایی یعنی 200 هزار نفر منتقل شوند.
نعمتالله ترکی، معاونت پشتیبانی و منابع انسانی استانداری تهران در مورد آخرین اقدامات انجام شده برای خروج کارمندان از تهران گفته است: طبق آمار باید 20 هزار نفر کارمند دستگاههای دولتی از تهران خارج شوند که این رقم جدا از کارمندان وزارتخانهها و سازمانهاست. از این تعداد تا کنون هزار نفر منتقل شدهاند و هفت هزار نفر برای خروج ثبت نام کرده اند. ما افرادی که ثبت نام کردهاند را از تهران خارج شده حساب میکنیم. به گفته او، ظرف امروز و فردا خروج این هفت هزار نفر نیز تعیین تکلیف میشود.
معصومه ابتکار، رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران نیز به مهر گفته است: از سالها پیش موضوع سقف جمعیتی شهر تهران مطرح بود ولی همواره مسئولان از عواقب آن مانند افزایش قیمتها ترس داشتند و این مانعی بود تا سقف جمعیتی بالایی را برای تهران در نظر بگیرند. همین ترس در تدوین طرح جامع تهران نیز موجب شد تا سقف جمعیتی حدود 10 میلیون تومان و یکی، دو میلیون نفر بالاتر از میزان فعلی و حد مجاز در نظر گرفته شود.
به گفته مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران نیز سقف ابتدایی پیشبینی شده برای تهران نه و نیم میلیون نفر تا سال 1404 بود ولی به پیشنهاد وزیر کشور به 10 و نیم میلیون نفر افزایش یافت.
در حال حااضر تهران بزرگ 12 میلیون و 150 هزار و 742 نفرجمعیت دارد؛ 10 میلیون و 528 هزار و 282 نفر آن در تهران و یک میلیون و 622 هزار و 460 در حاشیه تهران ساکن هستند و هر سال نیز به تعداد مهاجران حاشیه این کلانشهر اضافه میشود.
کامران دانشجو، استاندار تهران درباره مهاجرپذیری استان تهران معتقد است: موضوع مهاجرت به استان تهران تبدیل به تهدید شده و خالص مهاجرت به استان تهران از سال 65 تا 85 دو برابر افزایش یافته است.
روند صعودی مهاجرت به تهران هنوز ادامه دارد و مشکلات حمل و نقل و آلودگی آبوهوا و... هنوز پای مهاجران رابرای آمدن به حاشیه پایتخت سست نکرده و حتی وعدههایی که در آیین نامه اجرایی انتقال کارکنان آمده مثل اختصاص یک ماه حقوق به عنوان هدیه انتقال، مزایای مستمر، هزینه جابهجایی محل خدمت، هزینه سفر،برداشتن سقف اضافه کار، دریافت وام با شرایط آسان، هدیه ازدواج و امکانات ورزشی و بهداشتی رایگان هم تنها هفت هزار نفر را راضی به رفتن کرده است.
چندی پیش لطفالله فروزنده، معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور با اشاره به طرح انتقال پایتخت که پیش از این از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام مطرح شده بود، گفت: طبق مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام باید طی 15 سال آینده به دلیل حجم جمعیت در تهران، پایتخت به شهر دیگری منتقل شود اما این دو رویکرد و نگاه منافاتی با هم ندارند چرا که با انتقال پایتخت به شهر دیگر، ناخودآگاه از جمعیت تهران کاسته خواهد شد. واقعیت این است که در مقطع کنونی با توجه به این بحث کارمندان باید برای خروج از تهران سرعت و انگیزه بیشتری داشته باشند و بتوانند در محلهای دیگر خدمت کنند ضمن اینکه ما در تهران با انباشت نیرو مواجه هستیم.
استاندار تهران نیز در میانه اجرای طرح رئیسجمهور از ثبت نام 15 هزار کارمند برای خروج از تهران خبر داد ولی اکنون معاونت پشتیبانی و منابع انسانی استانداری تهران این رقم را هفت هزار نفر ارزیابی کرده است.
از سوی دیگر، واکنش بسیاری از کارمندان وزارتخانههایی که در اجرای طرح پیشقدم شدند، نه رغبت که اعتراض بود.
بسیاری از کارمندان سازمان میراث فرهنگی در واکنش به این طرح در مقابل ساختمان میراث فرهنگی تجمع کردند و از انتقال شتابزده و ناغافل خود ابراز گلایه کردند و جالب آنکه این کارکنان به دلیل گریز از زلزله تهران کوچ میکردند ولی در همان روزهای انتقال، مردم شیراز به دلیل زلزلههای پیاپی شب را در خیابان میخوابیدند.
مجید نصیرپور، نایب رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس با انتقاد از استفاده ابزاری از موضوع زلزله تاکید کرد که باید از هر مسئلهای که جامعه را دچار التهاب کند، پرهیز شود: شکل ورود دولت به این مقوله خوشایند نیست و جامعه را با استرس و نگرانی همراه میکند. باید توجه کنیم افراد با روحیه و سلایق متفاوت در کلانشهر تهران زندگی میکنند و نباید کسی در محل زندگی خود احساس ناامنی کند اما ما با استفاده از بیان احتمال وقوع زلزله، زندگی چند میلیون شهروند را با ناامنی گره زدیم و راه چاره را خروج از تهران عنوان کردیم.
بر اساس آخرین آمار بیش از 500 هزار کارمند دولت در تهران اشتغال دارند که با احتساب چهار نفر متوسط سرانه خانوار حدود 800 هزار نفر باید تا پایان این ماه تهران را ترک کنند.
پس از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری که وزارتخانههای کشاورزی و نفت نیز از جمله استقبال کنندگان این طرح هستند. همچنین قرار بر این بوده که 163 شرکت و موسسه دولتی از تهران خارج شوند که به گفته معاون حقوقی معاونت توسعه مدیریت و سرمایههای انسانی درباره انتقال شرکتها از تهران نام و شمار این شرکتها به زودی اعلام خواهد شد.
شنیدهها حاکی از آن است که تعدادی از شرکتها و موسسات با راهاندازی یک دفتر در شهر مقصد و جابه جایی در تهران به شکل صوری منتقل شده و از تسهیلات طرح بهره مند میشوند. از سوی دیگر اگر آمار معاون حقوقی معاونت توسعه مدیریت و سرمایههای انسانی درست باشد و 163 شرکت و موسسه دولتی منتقل شده باشد با احتساب حداقل
20 کارمند برای هر موسسه و در نظر گرفتن سرانه خانوار ایرانی آمار منتقل شدگان از تهران به جای هزار نفر تا امروز باید 13 هزار نفر تنها از طریق انتقال این شرکتها از پایتخت خارج شوند.
کارشناسان پیش از این به جای انتقال وزارتخانهها و سازمانها بر توقف مهاجرت به تهران و از بین بردن دلایل این مهاجرتها تاکید داشتهاند چرا که با روند کنونی خروج کارمندان به زودی مهاجران تازه نفس جای آنها را خواهند گرفت و خللی در روند این کوچهای همه فصلی ایجاد نمیشود.
براساس نتایج مطالعات طرح سند مهاجرت معکوس، بیش از 70 درصد مهاجرتها به استان تهران ناشی از مشکلات اقتصادی است.
نگاهی به حاشیههای پایتخت- که غالبا مهاجران و اقشار کمدرآمد جامعه در آن ساکن هستند- نشان میدهد، مشکلات اقتصادی، بیکاری و فقدان درآمد و مسکن از مهمترین شاخصهای موثر در مهاجرت به استان تهران است.براساس نتایج این طرح، استانهای آذربایجان شرقی، همدان، اردبیل و زنجان به ترتیب بیشترین مهاجران را به استان تهران دارند.
نرخ رشد حاشیهنشینی در شهریار که بهطور نرمال باید 5. 1 باشد اما
8. 7 درصد است نشان میدهد، اجرای مهاجرت معکوس در تهران نیازمند شتاب بیشتری است.
هر چند مسئولان سند مهاجرت معکوس معتقدند اختصاص 7. 3 میلیارد تومان بودجه برای ساماندهی حاشیهنشینی تنها برای آغاز مقدمات کار است با این وجود ساماندهی حاشیهنشینی در استان تهران و معکوس کردن روند مهاجرت به آن به پنج، شش سال زمان نیاز دارد