به نظر میرسد ریاست محترم جمهور بر جنبههای روانی و تبلیغاتی این طرح حساب ویژهای باز نمودهاند به جهت آنکه اگر همین مبلغ صرف برنامههای توسعهای، جبران کسری بودجه و بدهی صدها میلیارد تومانی وزارت آموزش و پرورش میشد – وزارتخانهای که تا به امروز در مدح و ثنای رسالتهای آن سخنها گفته شده - اقدامی عادی تلقی میشد
بیشک تامین آتیه نسلها فراتر از دولتها وظیفه حکومتها است. البته شرط لازم این امر سرمایهگذاری کلان و بلندمدت و داشتن نگاه استراتژیک حاکمیت به ارتقا شـاخـصهای تـوسـعـه انـسـانـی (Human Development Index) به عنوان محور توسعه در دنیا است. در این بین ذکر یک نکته بدیهی، ضروری به نظر میرسد که هر گونه فعالیت کلان و بلند مدت نسلی در جامعه خود مستلزم فعالیت در قالب حزب و به رسمیت شناختن آن است. نظر به رتبه 88 جمهوری اسلامی ایران در شاخص توسعه انسانی مطابق با آخرین گزارش سازمان ملل متحد و نیز مشکلات عدیده کشور در حوزه پرورش، آموزش و بهداشت که از سرفصلهای بارز این شاخص استراتژیک به شمار میروند و هر کدام نیاز به منابع عمده دارند، همچنین حال نگری دولت محترم این شائبه نادرست را به اذهان متبار میسازد که مبادا دولت قصد داشته باشد با مدیریت ناصحیح منابع کشور به شکل کنونی و با محتاج و وابسته نگه داشتن نسلهای آتی به تصمیمات خود - به پشتوانه منابع سرشار زیرزمینی- داعیه خدمت خالصانه و بیمزد و منت را برای دهها سال برای خود محفوظ دارد. در این بین رسانه ملی بدون هیچ گونه تحلیل و نقد مشخصی پیرامون مزایا و معایب احتمالی این طرح آن را امری عادی، بدیهی و در زیر مجموعه ذاتی وظایف دولت به جامعه معرفی مینماید. جالب آنکه تبلیغات پرحجم پخش شده از تلویزیون – در حالیکه مجلس تعطیلات تابستانی خود را طی میکند - نیز مصوبات مجلس را منشا تامین بودجه این طرح اعلام مینماید که البته اینگونه نیست.
در ادامه ذکر چند نکته ضروری به نظر میرسد:
1. این طرح دولت حاکی از نبود استراتژی مدون توسط نهادهای تعیین کننده راهبردهای کلان نظام نظیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و ناکارآمدی این نهادها در حوزههای اجتماعی است.
2. به نظر میرسد ریاست محترم جمهور بر جنبههای روانی و تبلیغاتی این طرح حساب ویژهای باز نمودهاند به جهت آنکه اگر همین مبلغ صرف برنامههای توسعهای، جبران کسری بودجه و بدهی صدها میلیارد تومانی وزارت آموزش و پرورش میشد – وزارتخانهای که تا به امروز در مدح و ثنای رسالتهای آن سخنها گفته شده - اقدامی عادی تلقی میشد. ابعاد روانی و تبلیغاتی این طرح زمانی آشکارتر میشود که با معادله ارزش آتی در علم اقتصاد و یک حساب سرانگشتی مشخص میشود عملا میزان مشارکت مردم بیشتر از 60 درصد بوده و قرار است ارزش مبالغ پرداختی در پایان 20 سال به بیش از 10 برابر افزایش یابد.
3. اگر به این حساب مانند یک صندوق سرمایهگذاری نگاه کنیم صندوقی که ورودی و خروجی آن مستقیم یا غیر مستقیم در اختیار دولت است به راستی کدام قوانین مصوب بر نحوه اداره این وجوه کلان نظارت میکند بهطوری که متضمن عدم کسری آن در 20 امروز آینده بوده و به سرنوشت صندوق تامین اجتماعی و بازنشستگی کشوری دچار نشود.
4. به راستی مسئولان امر چه پیشبینی در خصوص ورود 120 میلیون تومان پول به بازار به ازای هر نفر در سن 20 سالگی آنها کرده اند. آیا برآورد شده است که ورود این حجم نقدینگی به بازار تا چه میزان شاخص قیمتها را افزایش میدهد؟
5. اظهار نظر پیرامون مسائل کلان و پیشبینی چالشها و طراحی اهداف درازمدت، آنهم در حد 20 سال، در حوزه اختیارات اشخاص در دولت و حتی مجلس که فقط چهار سال نمانده مردم هستند نیست. گرچه طرح در همین وضعیت فعلی مصوبه مجلس برای اجرا در چند سال آینده را نیز همراه ندارد.
6. جمعیت یک متغیر وضعیت است، به گونهای که نرخ رشد آن برآیند سیاستهای بلند مدت حاکمیت در حوزههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بوده، نگاه به جمعیت به عنوان یک متغیر کنترل عوارض جبران ناپذیری را در پی دارد همان گونه که در آینده برای کشوریهایی مثل آلمان خواهد داشت با این تفاوت که در کشور آلمان معایب و مزایای احتمالی دستکاری! در این متغیر به کمک الگوهای پیشرفته مدل سازی و برای آن از حال برنامهریزی مدون و پویا میشود.
7. هم اکنون نرخ رشد جمعیت ایران 1.2 تا 1.3 درصد است که مطابق تعاریف WHO این نرخ رشد یک نرخ رشد سریع و کماکان فزاینده افزایشی است، مگر آنکه رئیسجمهور محترم به صراحت اعلام کند نظر به خوی استعماری!WHO این تعریف را قبول ندارد.
8. دولت محترم اجازه ندارد برای خانوادهها تعیین تکلیف نماید که در این طرح دولتی مشارکت داشته باشند یا نه و در صورت مشارکت به چه صورتی. بدیهی است هر زن و شوهری هنگام اختیار فرزند برای آتیه وی به صورت مستقل برنامهریزی میکنند. مگر آنکه رئیسجمهور محترم به صراحت اعلام نماید زن و شوهرها برای آتیه فرزندان خود برنامهریزی نمیکنند بنابراین دولت احساس وظیفه میکند که برای تامین آتیه آنان برنامهریزی نماید.
9. مطابق تجارب گذشته نظر به آنکه بسیاری از قوانین بودجه سالانه و برنامههای پنج ساله توسعه از اهداف پیش بینی شده عقب تر یا جلوتر هستند - جلوتر بودن از برنامه به هیچ عنوان حسن نیست- چگونه دولت مدعی است که میتواند در مورد 20 سال آینده نظر دهد