بروزرسانی : دوشنبه 21 تير 1389   

نمایش مرگ ماندلا پیش از فینال بزرگ

وقتی تابوها در آفریقای جنوبی شکسته می‌شوند

یک تابلوی نقاشی که نلسون ماندلای مرده را نیمه برهنه روی تخت تشریح نمایش می‌هد، پیش از بازی اختتامیه جام جهانی در آفریقای جنوبی جنجال به راه انداخت. تابلوی مرگ ماندلا در فروشگاه مجللی در‌هاید پارک ژوهانسبورگ به نمایش در آمد. گروهی از بزرگان دنیای سیاست در حالی که همگی لباس‌های قرن هفدهم را بر تن دارند بالای جسد ماندلا در اتاق تشریح حاضر هستند. انکاسی جانسون، جوان ترین فعال مبارزه با ایدز در آفریقای جنوبی که در سال 2001 در 12 سالگی درگذشت نیز در حالی تصویر شده که با یک چاقوی تشریح قصد دارد جسد بی جان ماندلا را خراش بدهد. مردم خشمگین این تابلو را هتک حرمت قهرمان اصلی مبارزه با آپارتاید می‌دانند اما ایی یول داماسو می‌گوید هرگز قصد اهانت به اولین رئیس جمهور سیاهپوست کشورش را نداشته و ندارد. این هنرمند بومی در دفاع از اثرش، آن را الهام گرفته از تابلوی«درس آناتومی دکتر نیکولاس تولپ» اثر رامبرانت می‌داند که نشانه احترام و تکریم به ماندلاست. داموس در اولین مصاحبه خود با بی بی سی عنوان کرد:«نلسون ماندلا مرد بزرگی است اما او فقط یک مرد است. مرگ احتمالی آقای ماندلا چیزی است که باید با آن روبه رو شد؛ چه به عنوان یک فرد و چه به عنوان یک ملت.ماندلا با کوشش بسیار به چیزهای بزرگی رسیده و تاثیر به‌سزایی بر کشور ما و دنیا گذاشته است اما نقاشی نشان می‌دهد مردی که این کارها را کرده مثل همه آدمی معمولی بوده.» داموس در ادامه از تلفن‌هایی می‌گوید که از زمان نمایش تابلو در فروشگاه‌هاید پارک از کار او به شدت انتقاد کرده‌اند. با تمام این اوصاف این نقاش امیدوار است نمایش اثرش همچنان ادامه داشته باشد:«فردی تلفنی به من گفت که از دوستان دختر ماندلاست و دختر او به شدت از دیدن تابلو غمگین وآشفته شده است. من هم در جواب گفتم آنها به تازگی مرگ یکی از عزیزان شان را
پشت سر گذاشته اند و هنوز خیلی داغدیده هستند.» اما سوژه انتخابی داموس برای نقاشی‌اش در آفریقا حکم یک تابو را دارد. در این سرزمین مجسم کردن مرگ یک انسان زنده در بهترین حالت به بی حرمتی تعبیرمی‌شود و در بدترین حالت به جادوگری و نفرین. حزب حاکم کنگره آفریقا در خصوص این نقاشی در بیانیه‌ای اعلام کرد:«کنگره ملی آفریقا از این مسئله منزجر است و با قدرت تمام و با شدیدترین لحن «نقاشی ماندلا مرده» را محکوم می‌کند. این اثر نشانه کامل بدسلیقگی و بی‌احترامی، توهین و کج‌دهنی به ارزش‌های جامعه ماست.»کنگره نقاشی را «نژادپرستانه» خواند و نقاش آن را به دلیل به تصویر کشیدن جسد ماندلا تقبیح کرد و این نقاشی را عملی غیرعقلانی در جامعه آفریقا نامید: «در جامعه آفریقا کشتن یک انسان زنده به این سبک حکم جادوگری را دارد... این به اصطلاح یک اثر هنری است اما در اصل نمونه ای از نژادپرستی به شمارمی‌رود. در این نقاشی با نشان دادن بدن
نیمه برهنه ماندلا در برابر نگاه‌های کنجکاو حاضران، بزرگی و شأن ماندلا زیر سوال رفته است.» رئیس جمهور سابق و برنده جایزه نوبل مدت‌هاست که دیگر در جامعه حضور چشمگیری ندارند اما همچنان یکی از پرطرفدارترین و تاثیرگذارترین چهره‌های آفریقای جنوبی، چه مرده و چه زنده به شمارمی‌رود. ماندلا قرار بود در افتتاحیه این بازی‌ها در روز 11 ژوئن حاضر شود اما به دلیل مرگ نوه‌اش یک روز پیش از آغاز مسابقات در حادثه رانندگی در این مراسم حاضر نشد.او کمتر از یک هفته دیگر در روز 18 جولای 92ساله می‌شود.