مروری بر وضعیت جام‌جم در عصر ضرغامی‌

هنگامی که مقام معظم رهبری در هفدهم آبان ماه سال گذشته حکم ابقای عزت‌الله ضرغامی در جام جم را صادر کردند، کمتر تحلیلگری این حکم را نشانه رضایت ایشان از عملکرد صدا وسیما در پنج سال گذشته ارزیابی کرد. این افراد برای اثبات ادعای خود دست کم سه دلیل محکم داشتند؛ نخست اینکه برخلاف سنت معمول دو دهه گذشته، حکم تمدید دور دوم مسئولیت رئیس صدا وسیما بیش از چهار ماه پس از اتمام دور نخست فعالیت وی توسط مقام معظم رهبری صادر شد. همین امر هم گمانه‌زنی‌های زیادی را درباره جانشینان احتمالی ضرغامی در آن مقطع زمانی به همراه داشت. در همان ایام رویداد دیگری باز نگاه‌ها را به سمت مدیریت جام جم معطوف ساخت. ماجرا از این قرار بود که در جریان دیدار و گفت‌‌وگوی جوانان نخبه علمی کشور با مقام معظم رهبری، یکی از حاضران بدون هماهنگی با مجری مراسم و به دعوت شخص ایشان ، پشت تریبون قرار گرفت و به‌شکل صریح از برخی سیاست‌ها و رویه‌های صداوسیما انتقاد کرد. مقام معظم رهبری در پاسخ این جوان تاکید کردند:« خیال نکنید که حالا بنده چون رئیس صدا و سیما را انتخاب می‌کنم، همه برنامه‌هاى صدا و سیما را مى‌آورند، دانه دانه بنده نگاه کنم، امضا کنم. نخیر، از خیلى از برنامه‌هاى صداوسیما بنده راضى هم نیستم... صداوسیما آیا وضعیت واقعى کشور را نشان می‌دهد؟ نه، ناقص نشان می‌دهد. خیلى پیشرفت‌هاى برجسته و بزرگ هست که صداوسیما نشان نمی‌دهد. والا اگر صداوسیما می‌توانست همانجور که تلویزیون فلان کشور غربى با یک سابقه و تجربه‌ فراوان و با استفاده‌هاى هنرى، دروغ‌هاى خودش را راست جلوه می‌دهد، واقعیات موجود کشور را درست منعکس کند، شما بدانید امروز امید نسل جوان، دلبستگى نسل جوان به کشورش، به دینش، به نظام جمهورى اسلامى‌اش، به‌مراتب بیشتر از حالا بود.» (هشتم آبان ماه89 - خبرگزاری مهر) فارغ از دو موردی که به آن شاره شد، حکم مقام معظم رهبری خطاب به ضرغامی خود به تنهایی گویای نظر صریح ایشان درباره کارنامه پنج ساله رئیس صدا و سیما بود. ایشان در فراز پایانی حکم تمدید ریاست ضرغامی تاکید کردند:« از تجربه‌های موفق یا ناموفق دوره پنج‌ساله باید برای رساندن این رسانه به کیفیت برتر سود ببرید و با زمانبندی برنامه‌ها و تعیین شاخص‌های قابل اندازه‌گیری حرکت مجموعه را تکمیل یا تصحیح کنید. انتظار دارد نشانه‌های این تحول در اولین سال مسئولیت جناب‌عالی مشاهده شود.» تعیین مدت زمانی یک ساله برای آشکار شدن تحولات در سازمان تحت امر عزت‌الله ضرغامی در حکم رهبری نشان از انتظار ایشان برای تحول جدی در این سازمان بود.

ضرغامی و جام جم
درست یک‌سال مانده به انتخابات ریاست جمهوری نهم، مقام معظم رهبری طی حکمی عزت‌الله ضرغامی را به ریاست صداوسیما منصوب کردند. بسیاری از تحلیلگران، حضور عزت‌الله ضرغامی در راس جام جم را با توجه به نزدیکی وی در آن دوره به علی لاریجانی، رئیس سابق سازمان صدا وسیما، منشا تحول در رویکرد این رسانه ارزیابی نمی‌کردند. آنها بر این باور بودند که در بهترین حالت ضرغامی می‌تواند ادامه‌دهنده دوران لاریجانی در این رسانه باشد. با این حال صدرنشینی ضرغامی در جام جم در ماه‌های نخست با تغییراتی در عملکرد خبری و سیاسی صداوسیما همراه شد. از سویی در برخی از بخش‌های خبری خطوط قرمز کمرنگ‌تر شدند و از سوی دیگر در برنامه‌های نزدیک به ایام انتخابات، اخبار بخش عمده‌ای از جریان‌های سیاسی کشور مورد توجه قرار گرفت. ایجاد بخش خبری 20:30 در شبکه دوم سیما در کنار اخبار سایه روشن ساعت 20 شبکه خبر و همچنین اخبار ویژه رادیو پیام که به انعکاس اخبار غیر رسمی در محافل سیاسی و پایگاه‌های خبری اینترنتی می‌پرداخت برای بسیاری از مخاطبان رسانه ملی شگفت‌آور به شمار می‌رفت. هر چند که بسیاری از فعالان سیاسی منتقد به این مشی جدید بدبین بودند اما نفس این اقدام نشان از جسارت بیان طرح‌های نو توسط رئیس جدید را نشان می‌داد. با پیروزی محمود احمدی‌نژاد در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری نهم و گام نهادن وی بر فرش قرمز ساختمان پاستور، ضرغامی و سازمان تحت امر وی پس از مدتی کوتاه عملا به مدافعان تام و تمام اقدامات دولت نهم بدل شدند. این عنایت ویژه در ادامه مشمول حال دولت دهم نیز شد. بسیاری از کارشناسان امور رسانه تاکید می‌کنند: «با گذشت چند سال از فعالیت‌های رئیس جدید صداوسیما تقریبا در نوع و کیفیت محصولات صداوسیما تحولی رخ نداده است. نه تعداد شبکه‌های تلویزیونی برای مخاطبان داخلی افزایش یافت و نه محصولات این رسانه کیفیت بهتری پیدا کرده است.» به طور نمونه شبکه «خبر» پس از یک دهه فعالیت هنور امکان پخش 24 ساعته نیافته است و دیگر خبری از تولید سریال‌های فاخر و موفقی چون هزار دستان، امام علی و کوچک جنگلی به‌گوش نمی‌رسد. این امور در کنار ظهور چند شبکه قدرتمند ماهواره‌ای فارسی‌زبان احتمال ریزش مخاطبان این رسانه را افزایش می‌دهد. بخش‌های خبری ویژه‌ای نیز که با حضور ضرغامی در برخی شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی کشور ایجاد شده بودند به مرور زمان به تریبون‌هایی برای حمله گسترده به منتقدان دولت بدل شدند.

سازمان در خدمت رئیس
در چند سال گذشته در حالی که اخبار جلسات و دیدارهای بسیاری از مسئولان تراز اول نظام از جمله رئیس مجلس خبرگان رهبری، رئیس قوه قضائیه، رئیس مجلس و ... به صورت تلگرافی در بخش‌های خبری محدود منتشر می‌شود، برنامه‌ها و اخبار رئیس جام جام دست و دلبازانه آنتن را اشغال می‌کند. به جرات می‌توان اعلام کرد که صداوسیما در پوشش مشروح فعالیت‌های مسئولان نظام پس از رئیس دولت دهم بیشترین همت و مساعی خود را در انتشار برنامه‌های رئیس جام جم معطوف کرده است. از پوشش سفرهای متعدد خارجی ضرغامی به ونزوئلا، سوریه، تاتارستان، آذربایجان، افغانستان و ... گرفته تا دیدارهای پی‌درپی با دست‌اندرکاران سریال‌های تولید سازمان صداوسیما. تا به حال از خود پرسیده‌اید، پوشش مشروح دیدارهای مهم و عمومی رئیس مجمع تشخیص مصلحت، رئیس قوه قضائیه، رئیس مجلس، بسیاری از وزرا، نمایندگان مجلس و ...که اتفاقا مورد توجه ویژه مخاطبان این رسانه است، در مرحله چندم اولویت‌های مدیران این غول رسانه‌ای قرار دارد؟ حال اگر به بخش‌های دیگر نقشه جغرافیای سیاست در ایران و نوع تحرکات رئیس سازمان صداوسیما توجه کنیم، می‌توانیم با کنار هم قراردادن برخی از قطعات یک پازل بزرگ تا حدودی تصویر اصلی این پازل را پیش‌بینی کرد. در اواسط بهار امسال، ضرغامی به عنوان مهمان ویژه کنگره جمعیت ایثارگران به اردوگاه شهید باهنر رفت و در جمع این حزب حامی محمود احمدی‌نژاد به سخنرانی پرداخت. نفس حضور رئیس یکی از نهادهایی که همه دلسوزان نظام خواهان فراجناحی عمل کردن آن هستند برای بسیاری ابهام برانگیز بود. قرار گرفتن این قطعه پازل در کنار برخی دیگر از قطعاتی که تاکنون کشف شده‌اند، به احتمال زیاد پیام‌آور برخی تحولات عمده در صف حامیان دولت در ماه‌های آتی خواهد بود.

فراوانی حضور ضرغامی در سیمای بیت المال
آقای ضرغامی که سازمان تحت امرش با آن همه عرض‌و طول و نیرو از محل بیت‌المال اداره می‌شود، از آبان ماه 86 تا خرداد 89 به بهانه‌های زیر ، سوژه خبری در ساعات مهم شبانه روز و از شبکه های مختلف صدا‌و‌سیما بوده است: دیداربا دست‌اندرکاران مجموعه‌های تلویزیونی میوه ممنوعه و ‌اغما، دیدار با دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی پدرخوانده، نشست فیلم نامه نویسان با رئیس‌سازمان‌صداوسیما، دیدار با دست‌اندرکاران مجموعه های تلویزیونی بزنگاه و ساعت شنی، مراسم سالگرد تاسیس شبکه خبری پرس تی وی، مراسم اختتامیه طرح بزرگ قرآنی 1442، دیداربا دست‌اندرکاران مجموعه‌تلویزیونی ترانه مادری، تجلیل از عوامل تولید مستند دفاع مقدس و برنامه‌های رمضان، دیداربا دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی روزگار قریب، دیدار با دست اندرکاران مجموعه تلویزیونی مرگ تدریجی یک رویا، حضور در برنامه دو قدم مانده به صبح، سخنرانی در یازدهمین همایش افق رسانه، بازدید از مراحل پیشرفت مختارنامه، دیداربا دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی یوسف پیامبر (ع)، دیداربا دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی رستگاران، سخنرانی در مراسم اختتامیه و قرعه‌‌کشی طرح قرآنی نسیم 1443، دیداربا دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی نردبام آسمان، دیدار با دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی دل‌نوازان، سخنرانی در نخستین جشنواره فیلم‌های تلویزیونی، دیدار با دست‌اندرکاران مجموعه‌‌های نمایشی نوروزی، دیدار با دست‌اندرکاران فیلم سینمایی ملک‌سلیمان، سخنرانی در همایش حکمت مطهر، سخنرانی در مراسم اختتامیه یازدهمین جشنواره بین‌المللی رادیو و سومین اجلاس جهانی صدا و دیدار با دست‌اندرکاران مجموعه تلویزیونی در چشم باد.

بازگشت به خویشتن یا ...
روزنامه جام جم، ارگان مکتوب سازمان صدا وسیما، چند روز مانده به تمدید حضور ضرغامی در راس این سازمان در سر مقاله خود با عنوان «دیدار سه‌شنبه» از ملاقات خصوصی رئیس و مدیران ارشد صدا وسیما با رهبری خبر داد. در بخشی از این نوشته که به قلم شخص عزت‌الله ضرغامی به رشته تحریر درآمده بود‌،‌تاکید شده بود: « جان این دیدار تاکید بر این واقعیت بود که «خودت باش!» چراکه وقتی از منظر اعتقادی خودت و نه جایگاه مدیریتی صرف به عملکرد رسانه نگاه می‌کنی، همان هستی که از تو توقع دارم و مواظبت کن تا فضاسازی‌های همیشگی و سطحی شما را از این طریق صحیح باز ندارد.»
(25 مهرماه) بیش از هشت ماه از ضرب الاجل تلویحی مقام معظم رهبری برای عزت الله ضرغامی سپری شده است. باید منتظر ماند و دید در پایان این مدت رئیس صداوسیما به خود خواهد رسید؟